Қазақстанда алғаш рет Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» заң қабылданды

Елде алғаш рет Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» салалық заң қабылданды — олар мемлекеттік инфрақұрылым мен цифрлық жүйелерді қорғаудың бірыңғай құқықтық негізін қалыптастырады, деп хабарлайды Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің баспасөз қызметі. Аса маңызды инфрақұрылымға бақылау Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді.

Жаңа нормалар Еңбек кодексіне жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің кибермәдениетті сақтау жөніндегі міндеттерін енгізеді. Мемлекеттік қызметшілер мен аса маңызды объектілердің қызметкерлері жыл сайын оқудан өтетін болады, ал негізгі цифрлық объектілердің иелері — жыл сайынғы қауіпсіздік аудитінен.

Дербес деректерді қорғау жаңартылған Конституцияда бекітілген. «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заң медициналық, банктік және коммерциялық құпиясы бар базаларға кіру кезінде міндетті биометриялық аутентификация талабымен толықтырылды. Ұйымдар енді деректердің ағып кеткені туралы тек уәкілетті органдарды ғана емес, сонымен қатар азаматтардың өздерін де, сондай-ақ деректерді өңдеудің басталғаны жөнінде хабардар етуге міндетті. Заңнамада дербес деректер идентификаторы ұғымы пайда болды: жиынтықтағы аты-жөні, ЖСН, бейнесі және беттің биометриялық векторы.

2024 жылдан бері министрлік 650-ға жуық тексеру жүргізіп, ірі компанияларда да, шағын бизнесте де — сұлулық салондарында, фитнес-орталықтарда, интернет-платформаларда — базалық қорғаныс құралдары мен қауіпсіздік саясатының жоқтығын анықтады. Вице-министр Досжан Мүсіліптің сөзінше, оқиғалар мен ағып кетулердің көпшілігі жүйелерді бұзумен емес, адами фактормен және заңды тіркелген жазбалармен жұмыс істеу кезінде базалық цифрлық гигиенаны бұзумен байланысты.

Телекоммуникацияларды маусымда қол қойылған заң реттейді: ол әлеуметтік маңызы бар мемлекеттік қосымшаларға тегін кіруді, банктер мен компаниялардың ресми қоңырауларын таңбалауды, интернет-провайдерлер мен IP-телефонияны лицензиялауды енгізеді; ақылы байланыс қызметтері абоненттің екі реттік келісімімен ғана қосылады. Абоненттік құрылғыларды верификациялау мемлекеттік реттеуге берілді — телефондарды заңды сату үлесі 30-дан 70 %-ға өсті. Келесі жылдың соңына дейін жоғары жылдамдықты интернет 3,5 мыңнан астам ауылды қамтиды, оптикалық интернет деңгейі 92 %-ға жеткізіледі; Каспий түбімен талшықты-оптикалық кабель мен «Батыс — Шығыс» гипермагистралінің құрылысы аяқталуда, ал Павлодар облысында «Деректерді өңдеу орталықтары алқабын» салу басталды.